Co robić, by nie wypaść z obiegu? Czyli o mobilności zawodowej we współczesnym świecie
Mobilność… Z pewnością przynajmniej raz każdy z nas zetknął się z tym pojęciem, czy to w trakcie nauki, pracy lub lektury współczesnych gazet czy portali internetowych. To kolejne sformułowanie, które weszło do naszego języka i którego korzenie sięgają zagranicy: bo słowo to pochodzi od anglosaskiego „mobility”.

Cykl: Pewnym krokiem na rynek pracy


Mobilność zawodowa i edukacyjna jest jednym z głównych przedmiotów troski i zainteresowania europejskich (a ściślej unijnych) polityk, instytucji i programów dotacyjnych.

Słownik języka polskiego, do którego warto się odwołać, by spróbować jasno uchwycić istotę sprawy, by potem łatwiej brnąć w dalsze dywagacje, mówi nam, że „mobilny” to znaczy:

a) taki, który łatwo daje się wprawić w ruch;

b) zdolny do sprawnego, elastycznego działania;

c) często zmieniający miejsce pobytu lub miejsce pracy.

Mobilność OK, ale zawodowa?

A teraz przyjrzyjmy się temu, co definiowane jest jako mobilność zawodowa (za Wikipedią). To umiejętność dostosowania się pracownika do wymogów rynku pracy poprzez:

•gotowość do zmiany pracy, zawodu;

•doskonalenie i poszerzanie swoich kwalifikacji zawodowych;

•dostosowywanie się do ustawowych wymogów pracodawcy.

Co takiego może dziać się w naszym otoczeniu, że wymusza ono poniekąd na nas konieczność zmian miejsca i ewentualnie sposobu zarobkowania, a co nie jest związane z naszą w pełni przemyślaną i kontrolowaną sytuacją zmiany zawodu czy pracodawcy? Otóż takimi czynnikami w skali makro, które oddziałują na wszystkich – bez względu, czy tego chcą czy nie – są między innymi: rozwój i postęp technologiczny, zmiany prawne o fundamentalnym znaczeniu, zmiana regulacji prawa pracy, bezrobocie, demografia. Przykład? Internet, który w ostatnim dwudziestoleciu zmienił nie tylko polski rynek pracy, gdzieś pracę zabierając, ale też w innych miejscach ją tworząc (kto 15 lat temu słyszał o redaktorze webowym czy specjaliście od mediów społecznościowych). Drugim ciekawym wątkiem jest deregulacja prawna dotycząca poszczególnych grup zawodowych lub wyśrubowanie wymagań, jakie ustawodawca nakłada na tych, którzy chcą pracować w danym zawodzie. W Polsce w ostatnich latach zderegulowano ponad 100 różnych zawodów i dziś to w większym stopniu popyt, cena i jakość decydują o wyborze np. księgowego, bo nie tylko jego formalne uprawnienia. Również stosowne regulacje prawa pracy mają proste i bezpośrednie przełożenie na mobilność zawodową części społeczeństwa. Trzeba pamiętać, że zbyt często eufemistycznie zwane „elastyczne formy pracy” wymuszały i wymuszają „mobilność” ludzi, ale nie dlatego, że dzieje się to niejako naturalnie, lecz dlatego, że zmuszają ich do tego wynagrodzenia i realny brak ochrony. Warto pamiętać także, że w Polsce podniesiono ostatnio płacę minimalną, stawki godzinowe w ramach czasowych form pracy, jak i wzrost wynagrodzeń poprzez uruchomienie wielkiego społecznego programutransferu finansowego, czyli 500+. Jednym z kluczowych warunków umożliwiających mobilność zawodową jest dobry, czyli w miarę nasycony rynek nieruchomości. Zbyt mała podaż mieszkań mocno tej mobilności przeszkadza i czyni ją mniej opłacalną.

Technologia i konkurencja

Konkurencja, zwłaszcza w sektorze średnich, małych i dużych firm jest tak duża, że zachęca osoby funkcjonujące na rynku pracy do dokształcania się, po to by zwiększyć swoje szanse na w miarę łatwą zmianę pracy. Ponadto nieuchronnie wraz z postępem technologicznym spada zapotrzebowanie na mniej wykwalifikowanych. Jesteśmy w przededniu dużych zmian w sposobie pracy i jej organizacji, w związku z postępującym powoli zjawiskiem robotyzacji, automatyzacji czy zjawiskiem przemysłu 4.0. Przykład? Największy polski bank, tak samo jak i światowi giganci, realnie ocenia, że w perspektywie 10–15 lat do minimum ograniczona zostanie liczba pracowników „call center” czy placówek sprzedażowych. Właśnie ze względu na nowe i ulepszane rozwiązania technologiczne. Jak widać, konieczne staje się śledzenie trendów gospodarczych i technologicznych tych w skali makro, by móc przygotować się do zmian i być po prostu mobilnym zawodowo.

My a reszta świata

W Europie, jak i w Polsce, mobilność osiąga zupełnie inne rozmiary i liczby niż w Azji czy USA. Powodów jest sporo, ale nie wolno lekceważyć tych kulturowych i aksjologicznych. Dla nas, Polaków, jedną z najważniejszych wartości jest rodzina, a w wymiarze materialnym o statusie (także w warstwie emocjonalnej) decyduje posiadanie mieszkania czy domu. A mając taką własność, trudniej o decyzje zmieniające na dłużej miejsce zamieszkania i oddalające od bliskich. Także rynek wynajmu mieszkań z racji na ciągle za małą liczbę nie jest tak rozwinięty jak w innych krajach. Według danych CBOS w ostatnich pięciu latach co trzeci aktywny zawodowo Polak zmienił miejsce pracy (informacja została podana w komunikacie CBOS w 2013 roku), co plasuje nas w dolnych rejonach średniej dla krajów UE. Z badań wynika, że jest z reguły to osoba młoda w wieku od 18 do 34 lat. Częściej mieszka w dużym mieście, bo tu podaż pracy jest większa niż gdzie indziej. Także miasto, jako przestrzeń zwiększonej aktywności gospodarczej i społecznej, stwarza duże zapotrzebowanie na pracę (tworzy na nią popyt). Częściej pracę zmieniają ci uzyskujący niskie zarobki, źle postrzegający własną sytuację materialną. Z danych CBOS wynika, że najczęściej pracę zmieniają pracownicy sektora szeroko rozumianych usług i robotnicy niewykwalifikowani.

Mobilność jest ważna dla agendy działań instytucji europejskich, co ma odzwierciedlenie w poszczególnych programach ramowych i operacyjnych. Na programy wspierające mobilność na poziomie międzynarodowym – tą zawodową, jak i edukacyjną – w samym programie Erasmus+ przewidziano do końca 2020 aż 15 mld EUR, z czego ponad 100 mln jest w gestii Polski. Ponadto jeden z sześciu filarów funduszy UE w Polsce, czyli program operacyjny POWER, oprócz tego, że w samej nazwie nawiązuje do mobilności„Wiedza, Edukacja, Rozwój” – to dysponuje ponad 4,7 mld EUR, z czego gros przypada na działania zwiększające ruchliwość zawodową poszczególnych grup społecznych czy geograficznych.

1

Zaufali nam

© 2019 Koncept All rights reserved. Made by ORDER GROUP